EKG spoczynkowe – podstawowe badanie pracy serca

EKG spoczynkowe, czyli elektrokardiogram, to jedno z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce chorób serca i zaburzeń rytmu. Badanie umożliwia rejestrację aktywności elektrycznej serca w czasie spoczynku i przedstawia ją w postaci charakterystycznego zapisu elektrokardiograficznego.

EKG jest badaniem szybkim, bezbolesnym i nieinwazyjnym. Nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i nie wymaga podawania kontrastu. Może być wykonywane zarówno w ramach diagnostyki objawów, jak i kontroli pacjentów z wcześniej rozpoznanymi chorobami układu sercowo-naczyniowego.

EKG spoczynkowe w Ostrołęce może być pomocne między innymi w diagnostyce kołatania serca, zaburzeń rytmu, bólu w klatce piersiowej, uczucia nierównego bicia serca, omdleń czy zasłabnięć. Badanie wykorzystuje się również podczas kontroli leczenia oraz w ocenie pacjentów z nadciśnieniem tętniczym i innymi chorobami układu krążenia.

Zapis EKG dostarcza lekarzowi wielu ważnych informacji dotyczących pracy serca, jednak należy pamiętać, że jest to zapis obejmujący stosunkowo krótki okres. Prawidłowy wynik EKG spoczynkowego nie wyklucza wszystkich chorób serca ani zaburzeń rytmu występujących napadowo.

Na czym polega EKG spoczynkowe?

Każde uderzenie serca jest poprzedzone impulsem elektrycznym, który rozchodzi się przez jego poszczególne struktury i powoduje skurcz mięśnia sercowego.

Elektrokardiograf rejestruje te zmiany za pomocą elektrod umieszczonych na skórze pacjenta.

Podczas standardowego badania elektrody znajdują się na:

• klatce piersiowej,
• kończynach górnych,
• kończynach dolnych.

Aparat przetwarza odbierane sygnały na zapis składający się z charakterystycznych załamków, odcinków i odstępów.

Na ich podstawie lekarz może ocenić między innymi rytm serca, częstość jego pracy oraz sposób przewodzenia impulsów elektrycznych.

Co można ocenić w EKG spoczynkowym?

Badanie dostarcza informacji dotyczących elektrycznej pracy serca.

Na podstawie zapisu EKG można ocenić między innymi:

• częstość pracy serca,
• miarowość rytmu,
• pochodzenie rytmu serca,
• przewodzenie impulsów elektrycznych,
• zaburzenia rytmu,
• zaburzenia przewodzenia,
• niektóre cechy przeciążenia jam serca,
• niektóre zmiany mogące świadczyć o niedokrwieniu mięśnia sercowego,
• cechy przebytego zawału,
• wybrane zmiany związane z zaburzeniami elektrolitowymi,
• niektóre efekty działania leków wpływających na pracę serca.

Interpretacja zapisu powinna zawsze uwzględniać objawy pacjenta, jego historię medyczną i wyniki innych badań.

Nie każda nieprawidłowość w EKG oznacza poważną chorobę. Z drugiej strony prawidłowy zapis nie zawsze wyklucza problem kardiologiczny.

Jakie zaburzenia rytmu może wykryć EKG?

EKG spoczynkowe jest jednym z podstawowych badań służących do rozpoznawania arytmii.

Może pomóc w wykryciu między innymi:

• migotania przedsionków,
• trzepotania przedsionków,
• częstoskurczu,
• bradykardii,
• dodatkowych pobudzeń nadkomorowych,
• dodatkowych pobudzeń komorowych,
• niektórych częstoskurczów nadkomorowych,
• zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego.

Możliwość wykrycia zaburzenia zależy jednak od tego, czy występuje ono w czasie wykonywania badania.

Jeżeli pacjent ma napadowe kołatania serca występujące na przykład raz na kilka dni, kilkuminutowy zapis spoczynkowy może być prawidłowy.

W takiej sytuacji lekarz może zalecić dłuższe monitorowanie rytmu, na przykład za pomocą Holtera EKG.

Wskazania do wykonania EKG spoczynkowego

Badanie może być wykonywane z wielu powodów.

Do częstych wskazań należą:

• kołatanie serca,
• uczucie nierównego bicia serca,
• przyspieszona praca serca,
• bardzo wolna praca serca,
• ból lub dyskomfort w klatce piersiowej,
• duszność,
• omdlenia,
• zasłabnięcia,
• zawroty głowy o niejasnej przyczynie,
• osłabienie,
• podejrzenie zaburzeń rytmu,
• nadciśnienie tętnicze,
• rozpoznana choroba serca,
• kontrola po zawale serca,
• ocena działania niektórych leków,
• przygotowanie do określonych zabiegów,
• kontrola pacjentów pozostających pod opieką kardiologiczną lub internistyczną.

Lekarz może również zalecić EKG w ramach szerszej diagnostyki, nawet jeśli pacjent nie odczuwa typowych objawów kardiologicznych.

Kołatanie serca a EKG spoczynkowe

Kołatanie serca jest odczuciem szybkiego, mocnego, nierównego lub nietypowego bicia serca.

Może występować zarówno w przypadku zaburzeń rytmu, jak i z innych powodów.

EKG wykonane podczas występowania objawów może pomóc ustalić, czy ich przyczyną jest arytmia.

Jeżeli jednak epizod zakończył się przed wykonaniem badania, zapis może być prawidłowy.

Dlatego przy nawracających dolegliwościach lekarz może zdecydować o wykonaniu:

• Holtera EKG,
• dłuższego monitorowania rytmu,
• badań laboratoryjnych,
• echokardiografii,
• innych badań kardiologicznych.

Ból w klatce piersiowej a EKG

EKG jest jednym z podstawowych badań wykonywanych w diagnostyce bólu w klatce piersiowej.

Zmiany w zapisie mogą wskazywać między innymi na niedokrwienie mięśnia sercowego lub zawał.

Należy jednak pamiętać, że nie każdy zawał ani każdy epizod niedokrwienia daje od razu jednoznaczne zmiany w pojedynczym EKG.

W przypadku silnego, nagłego bólu w klatce piersiowej, szczególnie gdy towarzyszy mu duszność, zimny pot, nudności, znaczne osłabienie lub promieniowanie bólu do ramienia, szyi, żuchwy albo pleców, konieczna jest pilna pomoc medyczna.

Nie należy czekać na planowe badanie EKG.

EKG a zawał serca

Elektrokardiogram odgrywa bardzo ważną rolę w diagnostyce zawału mięśnia sercowego.

W zależności od rodzaju i lokalizacji niedokrwienia w zapisie mogą pojawić się charakterystyczne zmiany.

EKG może być również przydatne po przebytym zawale, ponieważ niektóre zmiany w zapisie mogą utrzymywać się przez dłuższy czas.

Rozpoznanie zawału nie powinno jednak opierać się wyłącznie na pojedynczym elektrokardiogramie.

W diagnostyce lekarze biorą pod uwagę również:

• objawy,
• wyniki badań laboratoryjnych,
• przede wszystkim stężenie markerów uszkodzenia mięśnia sercowego,
• kolejne zapisy EKG,
• badania obrazowe.

EKG przy nadciśnieniu tętniczym

Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym często mają wykonywane EKG w ramach okresowej kontroli.

Długotrwale podwyższone ciśnienie może prowadzić do zmian w obrębie serca.

Zapis EKG może w niektórych przypadkach wykazywać cechy sugerujące między innymi przeciążenie lub przerost określonych części mięśnia sercowego.

Jeżeli lekarz potrzebuje dokładniejszej oceny budowy i funkcji serca, może dodatkowo zalecić echokardiografię.

EKG i echo serca dostarczają innych informacji i nie są badaniami zamiennymi.

Jak przygotować się do EKG spoczynkowego?

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.

Pacjent nie musi być na czczo i zazwyczaj może normalnie przyjmować zalecone leki.

Bezpośrednio przed badaniem warto jednak przez kilka minut spokojnie odpocząć.

Silny wysiłek, szybki marsz, stres czy zdenerwowanie mogą przejściowo przyspieszyć pracę serca i wpłynąć na zapis.

Przed EKG warto:

• odpocząć przez kilka minut,
• poinformować osobę wykonującą badanie o przyjmowanych lekach,
• zgłosić aktualne dolegliwości,
• zabrać wcześniejsze wyniki EKG, jeśli są dostępne,
• zabrać dokumentację kardiologiczną, jeśli pacjent jest leczony z powodu chorób serca.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków przed badaniem.

Jak przebiega EKG spoczynkowe?

Badanie jest wykonywane najczęściej w pozycji leżącej.

Pacjent odsłania klatkę piersiową oraz odpowiednie części kończyn.

Na skórze umieszczane są elektrody połączone z elektrokardiografem. W zależności od używanego systemu mogą mieć postać przyssawek, klipsów lub jednorazowych elektrod samoprzylepnych.

Podczas wykonywania zapisu pacjent powinien:

• leżeć spokojnie,
• nie rozmawiać,
• nie wykonywać gwałtownych ruchów,
• oddychać swobodnie.

Ruchy mięśni mogą powodować zakłócenia i pogorszyć jakość zapisu.

Samo rejestrowanie EKG trwa bardzo krótko, natomiast cała procedura wraz z przygotowaniem pacjenta zazwyczaj zajmuje kilka do kilkunastu minut.

Po zakończeniu badania elektrody są zdejmowane i pacjent może od razu wrócić do codziennych zajęć.

Czy EKG boli?

Nie.

EKG jest badaniem bezbolesnym i nieinwazyjnym.

Elektrody jedynie odbierają aktywność elektryczną organizmu – nie wysyłają do serca impulsów elektrycznych.

Pacjent nie jest więc podczas standardowego EKG rażony prądem ani poddawany żadnej stymulacji elektrycznej.

Niewielki dyskomfort może być związany jedynie z odklejaniem elektrod lub koniecznością przygotowania skóry.

Czy EKG jest bezpieczne?

Tak.

Badanie jest bardzo bezpieczne i może być wykonywane wielokrotnie.

Nie wykorzystuje:

• promieniowania rentgenowskiego,
• pola magnetycznego,
• kontrastu,
• leków.

Może być wykonywane również u dzieci, kobiet w ciąży i osób starszych, jeżeli istnieją odpowiednie wskazania.

Czy prawidłowe EKG oznacza, że serce jest zdrowe?

Nie zawsze.

EKG spoczynkowe pokazuje elektryczną aktywność serca w krótkim okresie, w którym wykonywany jest zapis.

Jeżeli zaburzenie rytmu występuje sporadycznie, może nie pojawić się podczas kilku minut badania.

Prawidłowy elektrokardiogram nie wyklucza również wszystkich chorób dotyczących budowy serca, zastawek czy naczyń wieńcowych.

Dlatego przy utrzymujących się objawach lekarz może zalecić dalszą diagnostykę pomimo prawidłowego EKG.

Nieprawidłowy wynik EKG – co dalej?

Nieprawidłowy zapis EKG nie zawsze oznacza poważną chorobę serca.

Znaczenie stwierdzonych zmian zależy między innymi od:

• wieku pacjenta,
• występujących objawów,
• przyjmowanych leków,
• wcześniejszych chorób,
• wyników poprzednich EKG,
• pozostałych badań.

Lekarz może zalecić dalszą diagnostykę, na przykład:

• Holter EKG,
• echo serca,
• próbę wysiłkową,
• badania laboratoryjne,
• konsultację kardiologiczną,
• inne badania zależnie od rodzaju nieprawidłowości.

EKG spoczynkowe a Holter EKG

Oba badania rejestrują aktywność elektryczną serca, ale różnią się przede wszystkim czasem obserwacji.

EKG spoczynkowe przedstawia zapis obejmujący krótki moment badania.

Holter EKG monitoruje rytm przez znacznie dłuższy czas, najczęściej podczas codziennych aktywności pacjenta.

Holter może być szczególnie przydatny, gdy:

• kołatania występują okresowo,
• pacjent ma sporadyczne zasłabnięcia,
• istnieje podejrzenie napadowej arytmii,
• pojedyncze EKG nie wykazało przyczyny dolegliwości.

Badania te mogą się wzajemnie uzupełniać.

EKG spoczynkowe a próba wysiłkowa

EKG spoczynkowe wykonywane jest bez obciążenia fizycznego.

W próbie wysiłkowej aktywność serca rejestrowana jest podczas stopniowo zwiększanego wysiłku, najczęściej na bieżni lub rowerze stacjonarnym.

Próba wysiłkowa może być wykorzystywana w określonych sytuacjach do oceny reakcji układu krążenia na wysiłek.

Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z prawidłowym EKG spoczynkowym powinien wykonywać próbę wysiłkową. O jej zasadności decyduje lekarz.

EKG a echo serca – jaka jest różnica?

EKG i echo serca badają różne aspekty funkcjonowania serca.

EKG rejestruje przede wszystkim aktywność elektryczną.

Echo serca, czyli echokardiografia, wykorzystuje ultradźwięki i pozwala zobaczyć między innymi:

• budowę serca,
• jamy serca,
• zastawki,
• kurczliwość mięśnia sercowego,
• przepływy krwi.

W zależności od objawów lekarz może zalecić jedno albo oba badania.

Jak długo ważny jest wynik EKG?

Nie istnieje jeden okres „ważności” wyniku EKG.

Elektrokardiogram przedstawia pracę serca w momencie wykonywania badania.

Jeżeli stan pacjenta się zmienia, pojawiają się nowe objawy lub badanie potrzebne jest przed zabiegiem, lekarz może zalecić wykonanie nowego EKG nawet wtedy, gdy wcześniejsze było prawidłowe.

Kiedy należy pilnie zgłosić się po pomoc?

Planowe EKG nie powinno zastępować pilnej pomocy medycznej w przypadku nagłych i nasilonych objawów.

Pilnej oceny wymagają szczególnie:

• silny ból lub ucisk w klatce piersiowej,
• nagła duszność,
• utrata przytomności,
• bardzo szybkie lub bardzo wolne bicie serca połączone z osłabieniem,
• kołatanie serca z bólem w klatce piersiowej,
• kołatanie z dusznością lub omdleniem,
• nagłe znaczne pogorszenie samopoczucia.

W takich sytuacjach nie należy czekać na zwykły termin wizyty diagnostycznej.

EKG spoczynkowe Ostrołęka – badanie w CMR

W Centrum Medycyny Rodzinnej można wykonać EKG spoczynkowe w Ostrołęce jako element diagnostyki zaburzeń rytmu serca, kołatania, bólu w klatce piersiowej oraz kontroli pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Badanie jest szybkie, bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania.

Jeżeli pacjent posiada wcześniejsze wyniki EKG lub dokumentację kardiologiczną, warto zabrać je ze sobą. Porównanie kolejnych zapisów może dostarczyć lekarzowi dodatkowych informacji dotyczących zmian zachodzących w czasie.

Najczęściej zadawane pytania o EKG spoczynkowe

Czy przed EKG trzeba być na czczo?

Nie. Standardowe EKG spoczynkowe nie wymaga pozostawania na czczo.

Ile trwa EKG?

Samo wykonanie zapisu trwa bardzo krótko. Cała procedura wraz z przygotowaniem pacjenta zajmuje zwykle kilka do kilkunastu minut.

Czy EKG jest bolesne?

Nie. Badanie jest całkowicie nieinwazyjne i nie powoduje bólu.

Czy EKG wykrywa arytmię?

Tak, jeżeli zaburzenie rytmu występuje podczas wykonywania zapisu. Przy sporadycznych arytmiach zwykłe EKG może ich nie uchwycić i konieczne może być dłuższe monitorowanie.

Czy EKG wykryje migotanie przedsionków?

Jeżeli migotanie przedsionków występuje w czasie badania, jego charakterystyczne cechy mogą być widoczne w zapisie EKG.

Czy EKG wykryje zawał?

EKG jest jednym z podstawowych badań wykonywanych przy podejrzeniu zawału, jednak diagnoza nie zawsze może zostać postawiona na podstawie pojedynczego zapisu. Uwzględnia się również objawy, badania krwi i inne elementy diagnostyki.

Czy EKG wykrywa chorobę wieńcową?

EKG może wykazywać określone zmiany związane z niedokrwieniem, ale prawidłowy zapis spoczynkowy nie wyklucza choroby wieńcowej.

Czy można wykonać EKG w ciąży?

Tak. Standardowe EKG nie wykorzystuje promieniowania i może być wykonywane u kobiet w ciąży, jeśli istnieją wskazania.

Czy trzeba odstawiać leki przed EKG?

Nie należy samodzielnie odstawiać leków. Warto natomiast poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na rytm serca i zapis EKG.

Co zrobić, jeśli EKG jest prawidłowe, ale nadal mam kołatania serca?

Prawidłowy zapis nie wyklucza zaburzeń występujących napadowo. W zależności od objawów lekarz może zalecić między innymi Holter EKG, badania laboratoryjne, echo serca lub dalszą konsultację kardiologiczną.